Crocs stracił ochronę swojego kultowego buta

Projektanci odzieży, obuwia i akcesoriów często zakładają, że rozpoznawalny design automatycznie zapewnia silną ochronę prawną. Wyrok Sądu Unii Europejskiej w sprawie Crocs pokazuje jednak, że w prawie mody nie zawsze wygrywa najbardziej znany produkt. Nawet kultowy projekt może utracić ochronę, jeżeli nie spełnia wymogów stawianych wzorom UE.

Czym jest wzór UE i co chroni?

Jednym z narzędzi ochrony własności intelektualnej w branży mody jest wzór UE. Chroni on wygląd produktu: kształt, linie, kontury, fakturę, kolory, ornamenty czy układ elementów. Dzięki temu możliwe jest zabezpieczenie m.in. designu odzieży, obuwia, torebek czy biżuterii przed kopiowaniem przez konkurencję.

Rejestracja wzoru w EUIPO zapewnia ochronę na terenie całej Unii Europejskiej nawet przez 25 lat (po odnawianiu prawa co pięć lat). Dla marek modowych jest to jedno z bardziej efektywnych narzędzi ochrony designu.

Aby jednak wzór korzystał z ochrony, musi być nowy oraz posiadać indywidualny charakter. To właśnie drugi z tych warunków okazał się problemem w sprawie Crocs.

Dlaczego Crocs przegrał przed Sądem UE?

Crocs zarejestrował swój charakterystyczny chodak jako wzór wspólnotowy w 2004 r.

Kilkanaście lat później konkurencyjna spółka wykazała, że bardzo podobny model obuwia był publicznie dostępny już w 2003 r., ponad rok wcześniej, na stronie internetowej marki Holey Soles.

W efekcie EUIPO unieważnił wzór, a Sąd UE utrzymał tę decyzję.

Kluczowe pytanie brzmiało: czy projekt Crocs wywołuje inne ogólne wrażenie niż wcześniejszy model?

Porównanie

Crocs	Holey Soles

Czy pasek na piętę wystarczy, aby chronić design?

Crocs argumentował, że charakterystyczny pasek na pięcie nadaje butowi indywidualny charakter i zdecydowanie odróżnia od produktu Holey Soles.

Sąd uznał jednak, że oba modele mają praktycznie identyczną bryłę, podobny kształt podeszwy, nosa oraz niemal taki sam układ otworów. Pasek został oceniony jako element drugorzędny, który nie zmienia ogólnego odbioru produktu.

To cenna wskazówka dla projektantów i producentów działających w branży fashion. Dodanie pojedynczego elementu dekoracyjnego bardzo rzadko wystarczy, aby uzyskać skuteczną ochronę wzoru, jeżeli cała forma produktu pozostaje podobna do wcześniejszych projektów.

Dlaczego popularność produktu nie ma znaczenia?

Jednym z ciekawszych elementów wyroku jest stanowisko Sądu dotyczące renomy produktu.

Crocs powoływał się na sławę i kultowy status buta, w tym na to, że trafił do publikacji londyńskiego Design Museum („Fifty Shoes that Changed the World”). Sąd uznał te argumenty za nieistotne. Przy ocenie, czy wygląd produktu jest chroniony jako wzór, nie liczy się:

• rozpoznawalność i sława produktu,
• sukces sprzedażowy,
• historia i proces projektowania,
• decyzje urzędów spoza UE.

Ocena jest czysto wizualna i porównawcza: sąd patrzy na ogólne wrażenie, jakie robią oba produkty.

Co ten wyrok oznacza dla branży mody?

Sprawa Crocs jest ważną lekcją dla projektantów, producentów oraz właścicieli marek modowych. Przede wszystkim pokazuje, że ochronę projektu warto planować już na etapie tworzenia kolekcji, a nie dopiero po osiągnięciu sukcesu rynkowego.

Jeżeli planujesz wprowadzenie nowej kolekcji lub chcesz sprawdzić, czy Twój projekt może korzystać z ochrony prawnej, skontaktuj się z nami.